Powered by Smartsupp

Bezdech senny - objawy, przyczyny, badanie i leczenie

18.03.2024
Bezdech senny - objawy, przyczyny, badanie i leczenie

Bezdech senny to choroba, w której podczas snu oddech wielokrotnie zatrzymuje się na co najmniej 10 sekund albo wyraźnie się spłyca, najczęściej dlatego, że zapadają się drogi oddechowe w gardle. Typowe objawy to głośne chrapanie z przerwami w oddychaniu, łapanie powietrza lub dławienie się w nocy, częste wybudzenia, a w dzień silna senność, poranny ból głowy i kłopoty z koncentracją. Bezdech trzeba leczyć, bo zwiększa ryzyko m.in. nadciśnienia, udaru i wypadków. Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie badania snu - polisomnografii lub poligrafii.

Konrad Wadowski, założyciel SypialniaPlus
Aktualizacja 01.11.2026 · 13 min czytania
Poduszki ortopedyczneZnajdź salon
13 salonów, test bez umawiania: Warszawa (8), Kraków (2), Wrocław, Katowice, Gdańsk
  1. Bezdech senny - co to jest?
  2. Objawy bezdechu sennego
  3. Jak rozpoznać bezdech senny - sygnały
  4. Bezdech senny - przyczyny i czynniki ryzyka
  5. Jak często występuje bezdech senny
  6. Skutki nieleczonego bezdechu
  7. Badanie bezdechu - polisomnografia i poligrafia
  8. Leczenie bezdechu sennego
  9. Spanie na boku przy bezdechu
  10. Kiedy do lekarza
  11. Mity i fakty
  12. Najczęstsze pytania
  13. Źródła

Bezdech senny - co to jest?

Bezdech senny (zespół bezdechu sennego) to zaburzenie oddychania w czasie snu. NHS opisuje go krótko: oddech w czasie snu zatrzymuje się i wraca. Najczęstszy jest bezdech obturacyjny - mięśnie gardła się rozluźniają, drogi oddechowe zapadają, a powietrze na chwilę przestaje przepływać. Mózg reaguje krótkim wybudzeniem, oddech wraca, często z głośnym chrapnięciem, i cykl się powtarza. Rzadszą postacią jest bezdech centralny, w którym problem leży w sterowaniu oddechem.

Amerykańska Akademia Medycyny Snu (AASM) definiuje zdarzenia oddechowe u dorosłych tak:

ZdarzenieDefinicja AASM (dorośli)
Bezdechprzepływ powietrza spada o co najmniej 90% na co najmniej 10 sekund
Spłycenie oddechuprzepływ spada o co najmniej 30% na co najmniej 10 sekund i towarzyszy temu spadek wysycenia krwi tlenem o co najmniej 3% albo wybudzenie

Liczbę bezdechów i spłyceń na godzinę snu nazywa się wskaźnikiem AHI. To od niego zależy, jak poważny jest bezdech:

AHI (zdarzeń na godzinę)Stopień bezdechu
5-14łagodny
15-30umiarkowany
powyżej 30ciężki

Progi według NHS „Sleep apnoea” (przegląd 11.05.2026); definicje zdarzeń według Berry i in., Journal of Clinical Sleep Medicine 2012.

Objawy bezdechu sennego

Objawy nocne zwykle pierwsza zauważa osoba śpiąca obok. NHS wymienia:

W nocyW dzień
oddech zatrzymuje się i wracasilna senność i zmęczenie
prychanie, chrapnięcia, łapanie powietrza, dławienie siętrudności z koncentracją
częste wybudzeniawahania nastroju
głośne chrapanieból głowy po przebudzeniu

NHS zwraca uwagę, że bezdech trudno rozpoznać samemu, bo objawy pojawiają się w czasie snu. Pomaga, gdy ktoś bliski obserwuje sen i powie, co widział - albo przyjdzie razem na wizytę.

Kobieta śpi na plecach - pozycja, w której objawy bezdechu sennego często się nasilają
Na plecach język i podniebienie opadają do tyłu, co u wielu osób nasila chrapanie i bezdechy.
Para śpi obok siebie na szerokim materacu - objawy bezdechu sennego często zauważa partner
Przerwy w oddychaniu najczęściej zauważa osoba śpiąca obok.

Bezdech senny a chrapanie

Nie każde chrapanie oznacza bezdech - większość jest niegroźna. Sygnałem ostrzegawczym jest chrapanie przerywane ciszą, po której następuje głośne chrapnięcie lub łapanie powietrza, oraz senność w dzień. O samym chrapaniu piszemy w artykule Przyczyny chrapania.

Jak rozpoznać bezdech senny - sygnały

Lekarze używają krótkich kwestionariuszy przesiewowych. Najbardziej znany to STOP-Bang: pytania o głośne chrapanie, zmęczenie w dzień, zauważone przerwy w oddychaniu i nadciśnienie, uzupełnione o masę ciała, wiek, obwód szyi i płeć. W badaniu Chung i in. (2008) u pacjentów przed operacjami same 4 pytania STOP wychwytywały 74% osób z co najmniej umiarkowanym bezdechem, a po dodaniu pozostałych czterech elementów - 93%.

  1. Chrapiesz głośno - słychać to przez zamknięte drzwi.
  2. W dzień często brakuje Ci energii albo chce Ci się spać.
  3. Ktoś zauważył, że w czasie snu przestajesz oddychać, dławisz się lub łapiesz powietrze.
  4. Masz lub leczysz nadciśnienie.
  5. Masz nadwagę lub otyłość.
  6. Masz ponad 50 lat.
  7. Masz szeroką szyję (duży rozmiar kołnierzyka).
  8. Jesteś mężczyzną.

Lista na podstawie elementów kwestionariusza STOP-Bang. Im więcej odpowiedzi „tak”, tym większe prawdopodobieństwo bezdechu - ale ankieta niczego nie rozpoznaje. AASM w wytycznych z 2017 r. zaleca, żeby kwestionariuszy i aplikacji nie używać do rozpoznania bezdechu bez badania snu.

Bezdech senny - przyczyny i czynniki ryzyka

Bezpośrednią przyczyną bezdechu obturacyjnego jest zapadanie się gardła w czasie snu. Sprzyjają temu:

Czynnik ryzykaCo wiadomo
Nadwaga i przybieranie na wadze10% przyrostu masy ciała wiązało się z ok. 32% więcej bezdechów i spłyceń, a 10% spadku - z ok. 26% mniej (Peppard i in., JAMA 2000)
Płeć męskaw badaniu 602 dorosłych zaburzenia oddychania w czasie snu miało 24% mężczyzn i 9% kobiet (Young i in., NEJM 1993)
Alkoholwiększe picie podnosi ryzyko bezdechu o 25% (przegląd 21 badań, Simou i in. 2018)
PalenieNHS zaleca rzucenie palenia przy bezdechu
Tabletki nasennewedług NHS mogą nasilać bezdech - tylko z zalecenia lekarza
Budowa gardła i żuchwynp. duże migdałki, cofnięta żuchwa
Spanie na plecachNHS zaleca spanie na boku

Więcej o tym, jak alkohol zmienia sen: Alkohol a sen.

Jak często występuje bezdech senny

Według szacunku opublikowanego w The Lancet Respiratory Medicine (Benjafield i in., 2019) bezdech obturacyjny ma ok. 936 mln dorosłych w wieku 30-69 lat na świecie, a 425 mln ma postać umiarkowaną lub ciężką. W niektórych krajach odsetek przekracza 50%. To szacunek oparty na danych z 16 krajów, a badanie sfinansował producent urządzeń do leczenia bezdechu - liczby trzeba więc traktować jako przybliżone.

Wiele osób nie wie o swojej chorobie. W klasycznym badaniu z Wisconsin (Young i in., 1993) nocne badanie snu wykonano u losowo wybranych pracujących dorosłych. Zespół bezdechu sennego (bezdechy i senność w dzień) miało 4% mężczyzn i 2% kobiet, a zaburzenia oddychania bez senności - znacznie więcej. Autorzy podkreślili, że nierozpoznane zaburzenia oddychania w czasie snu są częste - u mężczyzn, ale też u kobiet.

Skutki nieleczonego bezdechu

NHS wymienia problemy, do których może prowadzić nieleczony bezdech senny:

  • nadciśnienie tętnicze,
  • większe ryzyko udaru,
  • cukrzyca typu 2,
  • choroby serca,
  • depresja i wahania nastroju,
  • większe ryzyko poważnego wypadku, np. przez zaśnięcie za kierownicą.

Senność za kierownicą

Jeśli zdarza Ci się przysypiać podczas jazdy, nie prowadź i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem. Po rozpoczęciu leczenia senność w dzień zwykle się zmniejsza.

Badanie bezdechu - polisomnografia i poligrafia

Bezdech rozpoznaje się wyłącznie badaniem snu. Według wytycznych AASM (Kapur i in., 2017):

  • Polisomnografia to standardowe badanie: przez noc rejestruje się m.in. oddech, przepływ powietrza, wysycenie krwi tlenem, pracę serca, ruchy i fazy snu. Wykonuje się ją zwykle w pracowni snu.
  • Poligrafia (domowe badanie bezdechu) - prostsze urządzenie zakładane na noc w domu. AASM dopuszcza ją u osób bez poważnych chorób współistniejących, z objawami wskazującymi na umiarkowany lub ciężki bezdech.
  • Jeśli badanie domowe wyjdzie ujemne lub niejednoznaczne, a objawy są, AASM zaleca polisomnografię.

Droga zwykle wygląda tak: lekarz rodzinny, potem pulmonolog, laryngolog lub poradnia leczenia zaburzeń snu, które zlecają badanie. W Polsce zalecenia dotyczące rozpoznawania i leczenia zaburzeń oddychania w czasie snu wydało Polskie Towarzystwo Chorób Płuc.

Kobieta notuje rano przebieg nocy - obserwacja objawów przed badaniem bezdechu sennego
Przed wizytą zapisz, jak śpisz i jak się czujesz w dzień. Notatki partnera o chrapaniu i przerwach w oddychaniu też się przydadzą.

Leczenie bezdechu sennego

Leczenie zależy od przyczyny i stopnia bezdechu i zawsze dobiera je lekarz. Najczęstsze metody:

MetodaNa czym polegaCo mówią źródła
Zmiana stylu życiaredukcja masy ciała, ruch, bez palenia, mniej alkoholu, regularny senNHS: przy łagodnym bezdechu bywa wystarczająca
CPAPmaska, przez którą urządzenie łagodnie wtłacza powietrze i nie pozwala zapaść się drogom oddechowymAASM 2019: zalecany u dorosłych z bezdechem i nadmierną sennością w dzień; działa najlepiej, gdy używa się go co noc
Aparat wysuwający żuchwęnakładka podobna do ochraniacza na zęby, która utrzymuje drogi oddechowe otwarteNHS: jedna z metod; dobiera lekarz lub stomatolog
Terapia pozycyjnasposoby, które utrzymują w nocy na bokuCochrane 2019: zmniejsza liczbę bezdechów względem braku leczenia, ale słabiej niż CPAP
Zabiegnp. usunięcie powiększonych migdałkówNHS: w wybranych przypadkach

NHS radzi też, czego unikać: palenia, nadmiaru alkoholu, szczególnie przed snem, i tabletek nasennych bez zalecenia lekarza.

Spanie na boku przy bezdechu

Co mówią badania
  • Pozycja na boku pomaga, ale nie zastąpi leczenia. W przeglądzie Cochrane (Srijithesh i in., 2019; 8 badań, 323 osoby) terapia pozycyjna zmniejszała średnio liczbę zdarzeń o ok. 7 na godzinę w porównaniu z brakiem leczenia, ale CPAP obniżał AHI średnio o ok. 6 zdarzeń na godzinę bardziej niż terapia pozycyjna. Pewność dowodów była niska.
  • U części osób na boku wciąż jest głośno. W japońskim badaniu osoby z bezdechem, zwłaszcza cięższym, często nie chrapały ciszej na boku - w przeciwieństwie do chrapiących bez bezdechu.
  • NHS zaleca spanie na boku osobom z rozpoznanym bezdechem: np. z piłką tenisową przyszytą do tyłu piżamy, specjalną poduszką lub klinem.

Jeśli lekarz zalecił Ci spanie na boku, zadbaj o to, żeby było wygodne całą noc. Poduszka powinna wypełniać przestrzeń między barkiem a głową, a materac pozwalać barkom i biodrom lekko się zagłębić. Szczegóły w poradniku Jaka poduszka do spania na boku i w artykule Jaka jest najlepsza pozycja do spania.

Kobieta śpi na boku z profilowaną poduszką - spanie na boku przy bezdechu sennym
Na boku drogi oddechowe zapadają się zwykle rzadziej. Poduszka o dobranej wysokości pomaga wytrwać w tej pozycji.

Poduszka do spania na boku

Poduszka nie leczy bezdechu i nie zastąpi CPAP ani innego leczenia zaleconego przez lekarza. Jeśli jednak masz spać na boku, wyższa poduszka z pianki, dobrana do szerokości barków, sprawi, że ta pozycja będzie wygodna. Wysokości porównasz w 13 salonach.

Poduszki ortopedyczne Wszystkie poduszki

Kiedy do lekarza

Kiedy do lekarza

  • ktoś zauważył, że w czasie snu przestajesz oddychać,
  • w nocy prychasz, dławisz się lub łapiesz powietrze,
  • w dzień stale brakuje Ci energii i zasypiasz mimo przespanej nocy,
  • przysypiasz za kierownicą - wtedy nie prowadź do czasu wizyty,
  • chrapiesz głośno i masz nadciśnienie, chorobę serca, przebyty udar lub cukrzycę typu 2,
  • dziecko chrapie z przerwami w oddychaniu - porozmawiaj z pediatrą.

NHS radzi, żeby na wizytę przyjść z osobą, która widziała objawy. Zacznij od lekarza rodzinnego.

Mity i fakty

MITKażde chrapanie to bezdech.

FAKTWiększość chrapania jest niegroźna. O bezdechu świadczą przerwy w oddychaniu i senność w dzień, a rozstrzyga badanie snu.

MITBezdech dotyczy tylko otyłych mężczyzn.

FAKTMężczyźni i osoby z nadwagą chorują częściej, ale w badaniu 602 dorosłych zaburzenia oddychania w czasie snu miało też 9% kobiet.

MITAplikacja w telefonie wystarczy do rozpoznania.

FAKTAASM zaleca, żeby kwestionariuszy i narzędzi przesiewowych nie używać do rozpoznania bez polisomnografii lub domowego badania bezdechu.

MITPoduszka lub materac wyleczą bezdech.

FAKTNie wyleczą. Mogą jedynie ułatwić spanie na boku, jeśli zalecił je lekarz.

MITCPAP jest tylko dla najcięższych przypadków.

FAKTAASM zaleca CPAP dorosłym z bezdechem i nadmierną sennością w dzień, a sugeruje także przy obniżonej jakości życia lub nadciśnieniu.

Najczęstsze pytania

Co to jest bezdech senny?

Bezdech senny to choroba, w której podczas snu oddech wielokrotnie zatrzymuje się na co najmniej 10 sekund lub wyraźnie się spłyca. Najczęściej przyczyną jest zapadanie się gardła (bezdech obturacyjny). Wymaga diagnostyki i leczenia u lekarza.

Jakie są objawy bezdechu sennego?

W nocy: oddech zatrzymuje się i wraca, prychanie, łapanie powietrza lub dławienie się, częste wybudzenia, głośne chrapanie. W dzień: silna senność i zmęczenie, poranny ból głowy, kłopoty z koncentracją i wahania nastroju.

Jakie są przyczyny bezdechu sennego?

Bezpośrednio - zapadanie się gardła w czasie snu. Sprzyjają mu nadwaga, płeć męska, wiek, alkohol, palenie, tabletki nasenne, budowa gardła i żuchwy (np. duże migdałki) oraz spanie na plecach.

Jak rozpoznać bezdech senny?

Podejrzenie budzą głośne chrapanie z przerwami w oddychaniu i senność w dzień. Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie badania snu - polisomnografii lub domowej poligrafii. Kwestionariusze, np. STOP-Bang, pomagają tylko ocenić ryzyko.

Czy bezdech senny jest groźny?

Tak, jeśli nie jest leczony. NHS wymienia większe ryzyko nadciśnienia, udaru, cukrzycy typu 2, chorób serca, depresji i poważnych wypadków, np. przez zaśnięcie za kierownicą.

Jakie są metody leczenia bezdechu sennego?

Leczenie dobiera lekarz. Stosuje się zmianę stylu życia (redukcja wagi, bez palenia, mniej alkoholu), aparat CPAP, aparat wysuwający żuchwę, terapię pozycyjną (spanie na boku), a w wybranych przypadkach zabieg, np. usunięcie migdałków.

Czy spanie na boku pomaga przy bezdechu?

Może pomóc, ale nie zastąpi leczenia. W przeglądzie Cochrane terapia pozycyjna zmniejszała liczbę bezdechów średnio o ok. 7 na godzinę, ale słabiej niż CPAP. NHS zaleca spanie na boku osobom z bezdechem.

Ile bezdechów na godzinę to norma?

U dorosłych wskaźnik AHI poniżej 5 zdarzeń na godzinę uznaje się za prawidłowy. Według NHS AHI 5-14 to bezdech łagodny, 15-30 umiarkowany, a powyżej 30 ciężki.

Do jakiego lekarza z bezdechem sennym?

Zacznij od lekarza rodzinnego. Może skierować do pulmonologa, laryngologa lub poradni leczenia zaburzeń snu, gdzie wykonuje się badanie snu. Na wizytę warto przyjść z osobą, która widziała objawy.

Czy bezdech senny występuje u dzieci?

Tak, może występować także u dzieci. Jeśli dziecko głośno chrapie, robi przerwy w oddychaniu lub śpi niespokojnie, porozmawiaj z pediatrą.

Przeczytaj takżePrzyczyny chrapania - dlaczego ludzie chrapiąJaka poduszka do spania na bokuJaka jest najlepsza pozycja do spaniaNadmierna senność - przyczynyCzęste budzenie się w nocy
Autor

Konrad Wadowski - założyciel SypialniaPlus, sieci 13 salonów z materacami i łóżkami. Opracował tekst na podstawie wytycznych AASM, materiałów NHS i badań wymienionych poniżej. Rozpoznanie i leczenie bezdechu należą do lekarza.

Źródła (12)
  1. NHS. Sleep apnoea (nhs.uk/conditions/sleep-apnoea, przegląd 11.05.2026).
  2. Berry R.B. i in. Rules for scoring respiratory events in sleep: update of the 2007 AASM Manual for the Scoring of Sleep and Associated Events. Journal of Clinical Sleep Medicine 2012;8(5):597-619. DOI: 10.5664/jcsm.2172.
  3. Kapur V.K. i in. Clinical practice guideline for diagnostic testing for adult obstructive sleep apnea: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline. Journal of Clinical Sleep Medicine 2017;13(3):479-504. DOI: 10.5664/jcsm.6506.
  4. Patil S.P. i in. Treatment of adult obstructive sleep apnea with positive airway pressure: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline. Journal of Clinical Sleep Medicine 2019;15(2):335-343. DOI: 10.5664/jcsm.7640.
  5. Srijithesh P.R. i in. Positional therapy for obstructive sleep apnoea. Cochrane Database of Systematic Reviews 2019;5:CD010990. DOI: 10.1002/14651858.CD010990.pub2.
  6. Benjafield A.V. i in. Estimation of the global prevalence and burden of obstructive sleep apnoea: a literature-based analysis. The Lancet Respiratory Medicine 2019;7(8):687-698. DOI: 10.1016/S2213-2600(19)30198-5.
  7. Young T. i in. The occurrence of sleep-disordered breathing among middle-aged adults. New England Journal of Medicine 1993;328(17):1230-1235. DOI: 10.1056/NEJM199304293281704.
  8. Peppard P.E. i in. Longitudinal study of moderate weight change and sleep-disordered breathing. JAMA 2000;284(23):3015-3021. DOI: 10.1001/jama.284.23.3015.
  9. Simou E., Britton J., Leonardi-Bee J. Alcohol and the risk of sleep apnoea: a systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine 2018;42:38-46. DOI: 10.1016/j.sleep.2017.12.005.
  10. Chung F. i in. STOP questionnaire: a tool to screen patients for obstructive sleep apnea. Anesthesiology 2008;108(5):812-821. DOI: 10.1097/ALN.0b013e31816d83e4.
  11. Nakano H. i in. Effects of body position on snoring in apneic and nonapneic snorers. Sleep 2003;26(2):169-172. DOI: 10.1093/sleep/26.2.169.
  12. Pływaczewski R. i in. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc dotyczące rozpoznawania i leczenia zaburzeń oddychania w czasie snu (ZOCS) u dorosłych. Pneumonologia i Alergologia Polska 2013;81(3):221-258. DOI: 10.5603/ARM.34100.
Zobacz podobne wpisy
Dowiedz się jeszcze więcej!