Lunatykowanie (somnambulizm) to wykonywanie czynności w stanie uśpienia — od siedzenia na łóżku, przez chodzenie po mieszkaniu, po jedzenie posiłków. Dokładne przyczyny nie są w pełni znane, ale kluczową rolę odgrywa dziedziczność, a epizody wyzwalają m.in. gorączka, niewyspanie, stres i alkohol. Samo lunatykowanie zwykle nie jest groźne — niebezpieczne bywa to, co lunatyk robi w trakcie epizodu. Nawet 1 na 5 dzieci lunatykuje, a większość wyrasta z tego w okresie dojrzewania.

Czym jest lunatykowanie?

Wbrew pozorom lunatykowanie to nie tylko „chodzenie w czasie snu". To także wykonywanie złożonych czynności, gdy umysł pozostaje uśpiony — każda aktywność wykonywana nieświadomie, w stanie uśpienia, to właśnie lunatykowanie.

„Chodzenie przez sen" najczęściej uaktywnia się w wieku dziecięcym. Lunatykowanie u dorosłego jest względnie rzadsze, ponieważ w większości przypadków dzieci wyrastają z niego w okresie dojrzewania.

Lunatykowanie — przyczyny

Czy wiesz, że według wielu badań nawet 1 na 5 dzieci ma epizody lunatykowania? Dokładne przyczyny nie są do końca znane, ale na pewno duże znaczenie ma dziedziczność — prawdopodobieństwo lunatykowania jest znacznie większe, jeśli na tę przypadłość cierpiał ktoś bliski z rodziny.

Epizody może jednak wyzwolić kilka czynników:

Przyczyny lunatykowania mogą być też związane z innymi zaburzeniami snu, np. zespołem niespokojnych nóg czy bezdechem sennym. Sprawdź też: Bezdech senny – objawy i przyczyny

Czy lunatykowanie jest niebezpieczne?

Odpowiedź jest raczej optymistyczna. Często epizod wygląda po prostu tak, że osoba siedzi na łóżku i rozgląda się z wyraźną dezorientacją. Może mieć otwarte oczy, ale nie zatrzyma na Tobie wzroku, a zagadnięta odpowie w sposób pozbawiony sensu. W niektórych przypadkach lunatyk potrafi chodzić po mieszkaniu, przebrać się czy zjeść posiłek, a w skrajnych sytuacjach — nawet wyjść z domu i np. prowadzić samochód.

Samo lunatykowanie — jako zaburzenie snu — raczej nie jest niebezpieczne. Niebezpieczne jest to, co dana osoba może robić w trakcie epizodu. Również gwałtowne wybudzenie może wywołać ostrą reakcję: człowiek zostaje nagle wyrwany z bardzo głębokiego snu i jest całkowicie zdezorientowany.

Przeczytaj również: Fazy snu – jakie są i ile trwają?

Jak przestać lunatykować?

Możesz podjąć konkretne kroki, by ograniczyć czynniki wywołujące epizody:

1. Wyeliminuj wyzwalacze — np. skonsultuj z lekarzem przyjmowane leki, ogranicz alkohol.
2. Wysypiaj się — zapewnienie wystarczającej ilości snu to jeden z najskuteczniejszych sposobów.
3. Pracuj nad stresem — techniki relaksacyjne i redukcja napięcia w ciągu dnia zmniejszają częstość epizodów.
4. Wypracuj wieczorną rutynę — stały rytuał wyciszenia przed snem pomaga wejść w spokojny, stabilny sen; pomocna będzie odpowiednia higiena snu.
5. Zabezpiecz otoczenie — usuń przeszkody, o które lunatyk mógłby się potknąć, zamykaj drzwi i okna.

Kiedy udać się do lekarza?

W większości przypadków problem da się ograniczyć domowymi sposobami. Porady lekarza warto jednak zasięgnąć, gdy:

• epizody lunatykowania występują często, a nie sporadycznie,
• istnieje ryzyko, że lunatyk zrobi krzywdę sobie lub komuś z otoczenia,
• lunatykowanie pojawiło się u dorosłego lub utrzymuje się od okresu dziecięcego.

I pamiętaj: w każdej sytuacji, która Cię niepokoi, skontaktuj się z lekarzem.

Najczęstsze pytania (FAQ)