Mówienie przez sen - przyczyny i jak przestać gadać przez sen

Czym jest mówienie przez sen (somnilokwia)?

Mówienie przez sen należy do parasomnii - zachowań, które pojawiają się w czasie snu albo przy wybudzaniu. Do tej samej grupy należą m.in. lunatykowanie, lęki nocne i paraliż senny. Osoba mówiąca przez sen nie jest tego świadoma i rano zwykle niczego nie pamięta.

Wypowiedzi pojawiają się zarówno w fazie REM (gdy śnimy najbardziej żywo), jak i poza nią, w śnie płytszym i głębokim. Mogą mieć różną formę:

• pojedyncze słowa albo krótkie okrzyki,
• całe zdania, czasem przypominające rozmowę z kimś niewidocznym,
• mamrotanie, szept, śmiech, płacz lub krzyk,
• wypowiedzi brzmiące jak w obcym języku - zwykle to po prostu niewyraźna mowa.

Więcej o tym, jak przebiega noc, przeczytasz w artykule Fazy snu - jakie są i ile trwają.

Gadanie przez sen - co oznacza i co się mówi?

Najdokładniej sprawdzili to francuscy badacze (Arnulf i in., Sleep 2017), którzy przeanalizowali nagrania z nocnych badań snu 232 osób. Większość z nich miała inne parasomnie, więc wyniki nie opisują dokładnie każdego, kto czasem mówi przez sen. Mimo to dają dobry obraz:

Co z tego wynika? Gadanie przez sen nie jest „wyznaniem prawdy” ani sygnałem ukrytych myśli. To raczej fragmenty snu lub napiętej, wyobrażonej rozmowy. Nie warto wyciągać wniosków z treści ani przepytywać śpiącej osoby.

Mówienie przez sen w niezrozumiałym języku

To najczęstsza forma. Podczas snu mięśnie mowy i oddech pracują inaczej niż na jawie, więc słowa są niewyraźne, urwane, ciche albo zlewają się w mamrotanie. Brzmią obco, ale zwykle to po prostu słabo wyartykułowana polszczyzna.

Jak często ludzie mówią przez sen

W norweskim badaniu telefonicznym 1000 losowo wybranych dorosłych mówienie przez sen okazało się najczęstszą parasomnią. Dla porównania inne zachowania w czasie snu:

Odsetek dorosłych, którzy doświadczyli danej parasomnii kiedykolwiek w życiu. Źródło: Bjorvatn i in., Sleep Medicine 2010, n=1000. W ostatnich 3 miesiącach przez sen mówiło 17,7% badanych.

Autorzy zastrzegają, że wyniki opierają się na pojedynczych pytaniach i niskim odsetku odpowiedzi, więc liczby są przybliżone. Wniosek jest jednak jasny: mówienie przez sen to zjawisko powszechne, a nie rzadka przypadłość.

Dlaczego mówię przez sen? Przyczyny

Nie ma jednej przyczyny. Mówienie przez sen pojawia się, gdy mózg na chwilę częściowo się wybudza albo gdy śpimy bardzo intensywnie. Sprzyja mu wszystko, co rozbija sen na kawałki:

Źródła: Laberge i in. 2000 (dzieci, lęk, współwystępowanie parasomnii); NHS (wyzwalacze parasomnii i zasady higieny snu).

Często pada też pytanie o geny. Skłonność rodzinna jest dobrze opisana przy lunatykowaniu, a mówienie przez sen często występuje razem z nim - dlatego w rodzinach, w których ktoś lunatykuje, częściej słychać też nocne rozmowy.

Dziecko mówi przez sen

U dzieci to jedna z najczęstszych parasomnii. W kanadyjskim badaniu ponad 1300 dzieci mówienie przez sen było jednym z najczęstszych zachowań w czasie snu i nadal często występowało w wieku 13 lat. Zwykle jest niegroźne i nie wymaga działań poza dbaniem o regularny sen.

Warto porozmawiać z pediatrą, gdy dziecko w nocy często krzyczy i rzuca się, chrapie z przerwami w oddychaniu, jest senne w dzień, a także gdy lęki nocne utrzymują się po 12. roku życia lub zaczęły się po 5. roku życia (kryteria NHS). Przeczytaj też ile snu potrzebuje dziecko i co zrobić, gdy dziecko nie może zasnąć.

Jak przestać mówić przez sen - 7 kroków

Mówienie przez sen zwykle nie wymaga leczenia i nie ma sposobu, który zatrzyma je na pewno. Można jednak zmniejszyć liczbę epizodów, usuwając to, co rozbija sen. Te same zasady NHS poleca przy problemach ze snem:

1. Wysypiaj się. Dorośli potrzebują średnio 7-9 godzin snu.
2. Kładź się i wstawaj o stałych porach, także w weekendy. Nie odsypiaj złej nocy do południa.
3. Bez alkoholu, kawy i herbaty na kilka godzin przed snem (NHS: co najmniej 6 godzin).
4. Wycisz się przez godzinę przed snem - kąpiel, książka, bez telefonu w łóżku.
5. Zadbaj o sypialnię - ciemno, cicho, wygodny materac, poduszki i kołdra.
6. Pracuj nad stresem - ruch w ciągu dnia, techniki oddechowe, rozmowa z kimś zaufanym.
7. Prowadź dziennik snu przez 2-4 tygodnie: pora snu, alkohol, stres, choroba i to, czy ktoś słyszał rozmowy. Pomaga też nagranie dźwięku nocą.

Partner mówi przez sen - jak się wyspać

Mówienie przez sen częściej przeszkadza osobie obok niż samemu mówiącemu. Kilka sposobów, żeby spać spokojniej we dwoje:

• Nie wdawaj się w rozmowę - śpiący nie jest jej świadomy, a zagadywanie może go tylko wybudzić. Zwykle wystarczy spokojnie poczekać.
• Zatyczki do uszu - NHS poleca je partnerom osób chrapiących, sprawdzają się też przy nocnych rozmowach.
• Dwie kołdry zamiast jednej - mniej szarpania i budzenia się przy każdym ruchu drugiej osoby.
• Szersze łóżko - przy 160 lub 180 cm szerokości każda osoba ma więcej miejsca i mniej czuje ruchy partnera.

Jeśli partner nie tylko mówi, ale też głośno chrapie i robi przerwy w oddychaniu, przeczytaj o przyczynach chrapania i objawach bezdechu sennego.

Kiedy mówienie przez sen wymaga lekarza

Mity i fakty

Najczęstsze pytania